Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet

Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych ustanowiło 25 listopada Międzynarodowym Dniem Eliminacji Przemocy wobec Kobiet. Z okazji tego szczególnego dnia postanowiliśmy zwrócić uwagę na kilka faktów dotyczących przemocy ze względu na płeć, a jednocześnie przedstawić odpowiednie metody walki z przemocą wobec kobiet i ich równouprawnienia.

Przemoc ze względu na płeć jest pogwałceniem podstawowych praw człowieka. Wynika ona z nierównowagi sił między kobietami i mężczyznami i jest głęboko zakorzeniona w niektórych praktykach kulturowych i relacjach intymnych. Kwestia GBV staje się coraz bardziej interesująca na całym świecie, ponieważ "nie jest to już problem prywatny, ale taki, który dotyczy całego społeczeństwa i dlatego wymaga holistycznego podejścia promującego rozwiązania prewencyjne" (Martinez, Schröttle et al. 2006). Przemoc ze względu na płeć (GBV) jest przede wszystkim naruszeniem praw człowieka i globalnym problemem zdrowotnym, który przekracza granice bogactwa ekonomicznego, kultury, religii, wieku i orientacji seksualnej (Raport Sida, 2015).

Według Maguire, akty GBV, zwłaszcza gwałty, są coraz częściej wykorzystywane jako:

"...zorganizowaną i systematyczną broń wojenną, stosowaną w celu destabilizacji i zagrożenia elementu populacji cywilnej. Wykorzystywanie na dużą skalę gwałtu i innych form przemocy seksualnej jako narzędzia do zadawania psychologicznych ciosów podczas konfliktów zbrojnych wywołało jeszcze większe zaniepokojenie wśród obrońców praw człowieka i społeczności międzynarodowej, jest to zjawisko, którym społeczność międzynarodowa musi się zająć ze wzmożoną energią".

W skali globalnej aż sześć na dziesięć kobiet doświadcza w swoim życiu przemocy fizycznej i/lub seksualnej. Badanie Światowej Organizacji Zdrowia przeprowadzone na 24 000 kobiet w 10 krajach wykazało, że częstość występowania przemocy fizycznej i/lub seksualnej ze strony partnera była różna, przy czym w większości obszarów mieściła się w przedziale 30-60 procent (WHO,2013).

W Europie szacuje się, że jedna piąta do jednej czwartej wszystkich kobiet doświadczyła przemocy fizycznej przynajmniej raz w ciągu swojego dorosłego życia, a ponad jedna dziesiąta doświadczyła przemocy seksualnej. Dane dotyczące wszystkich form GBV, w tym stalkingu, sięgają 45% na całym świecie (Amnesty International, listopad 2015).

Co więcej, przemoc domowa nie jest odosobnionym, indywidualnym wydarzeniem, ale raczej wzorcem zachowań sprawcy stosowanych wobec "ofiary". Wzorzec ten składa się z różnych aktów przemocy, występujących w wielu epizodach w trakcie trwania związku. Niektóre epizody składają się z długotrwałego ataku, w którym jedna taktyka jest powtarzana wielokrotnie (np. bicie), w połączeniu z różnymi innymi taktykami (takimi jak przezywanie, groźby lub ataki na własność). Inne epizody składają się z pojedynczego działania (np. policzek, "pewne spojrzenie"). Jedna taktyka (np. napaść fizyczna) może być stosowana rzadko, podczas gdy inne rodzaje przemocy (np. wyzwiska lub zastraszające gesty) mogą być stosowane codziennie. Niektóre elementy tego schematu są przestępstwami w większości krajów (np. napaść fizyczna, napaść seksualna, zastraszanie, podpalenie, porwanie, nękanie), podczas gdy inne akty przemocy nie są nielegalne (np. przezywanie, przesłuchiwanie dzieci, odmawianie ocalałemu dostępu do rodzinnego samochodu). Wszystkie elementy tego wzorca oddziałują na siebie nawzajem i mogą mieć głęboki fizyczny i emocjonalny wpływ na ocalałych. Ocaleni reagują na cały wzorzec nadużyć sprawcy, a nie tylko na jeden epizod lub jedną taktykę. (Chandrashekhar, 2016)[1]

Według The Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW), kobiety doświadczają przemocy głównie ze strony obecnych lub byłych partnerów, a rzadziej ze strony znanych lub nieznanych osób w innych powiązanych kontekstach. W wyniku dyskryminacji ze względu na płeć i w większości przypadków ich niższego statusu społeczno-ekonomicznego, kobiety mają mniej opcji i mniej zasobów do dyspozycji, aby uniknąć lub uciec z sytuacji nadużyć i dochodzić sprawiedliwości.

"Cierpią one również (...) z powodu konsekwencji, w tym wymuszonych i niechcianych ciąż, niebezpiecznych aborcji i wynikających z nich zgonów, traumatycznej przetoki oraz wyższego ryzyka infekcji przenoszonych drogą płciową"[2].

Uzyskanie niezależności finansowej jest dla kobiet jednym z najskuteczniejszych sposobów na przełamanie długotrwałego "szantażu" przemocy domowej i przemocy w ich życiu. Kiedy kobiety kontrolują swój dostęp do podstawowych środków, takich jak żywność, ubrania i schronienie, kontrolują swoje życie, przyszłość i los, są w stanie czuć się silniejsze i bardziej pewne siebie, a nawet bardziej zdolne do uwolnienia się z krzywdzących związków, zapewnienia dobrobytu swoim dzieciom i przerwania wielopokoleniowych cykli przemocy.

Polityczne i ekonomiczne wzmocnienie pozycji kobiet jest niezbędne, aby mogły one potwierdzić swoją niezależność, zmniejszając tym samym ogólną podatność kobiet na przemoc. Upodmiotowienie kobiet poprzez uczestnictwo w podejmowaniu decyzji na poziomie lub poprzez aktywizm ruchów społecznych w celu zmiany kontekstu tych decyzji jest uważane za skuteczną długoterminową strategię zapobiegania przemocy wobec kobiet. Badania wykazały, że wraz z poprawą równości płci zmniejsza się częstość występowania przemocy wobec kobiet. Według Vyasa i Wattsa wzmocnienie ekonomiczne (EE) poprawia status kobiet i zmniejsza podatność na GBV, inne badania wykazały również, że lepszy dostęp do dochodów i środków utrzymania wśród kobiet wiąże się z częstszym zgłaszaniem konfliktów i GBV.[3].

Jednocześnie niedawna ratyfikacja "Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej ( Konwencja Stambulska)" oraz przyjęcie przez grecki parlament prawa stosowania stanowi kolejne ważne narzędzie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet, które znacząco wzmacnia "arsenał" narzędzi GSGE i państwa na długiej i bolesnej drodze do ostatecznego wyeliminowania przemocy ze względu na płeć.[4]

W ostatnich latach głosy ocalałych i aktywistów, poprzez kampanie, osiągnęły crescendo, którego nie da się już uciszyć. Zainteresowane strony i profesjonaliści w terenie rozumieją, że choć nazwy i konteksty mogą się różnić w zależności od lokalizacji geograficznej, kobiety i dziewczęta wszędzie doświadczają rozległych nadużyć, a ich historie muszą zostać ujawnione i wysłuchane.

iED jest pracodawcą stosującym zasadę równych szans i jest świadomy naszej odpowiedzialności wynikającej z art. 21 Karty Praw Podstawowych oraz krajowych przepisów dotyczących równości we wszystkich krajach partnerskich, aby zapewnić niedyskryminację z określonych powodów. Nasze wartości i przekonania kształtują to, co robimy i jak pracujemy. Kluczowe z nich to feminizm, solidarność między kobietami w całej ich różnorodności poprzez wzmocnienie pozycji, współpracę i udział wszystkich kobiet; fundamentalne znaczenie praw człowieka, globalna współzależność i zrównoważony rozwój.

W związku z tym iED ma duże doświadczenie w zajmowaniu się kwestiami związanymi z GBV oraz prowadzeniu i ułatwianiu warsztatów i seminariów z młodymi kobietami, a w wielu przypadkach (poprzez nasze projekty z wrażliwymi grupami społecznymi, takimi jak kobiety romskie i kobiety-uchodźcy, które w przeszłości doświadczyły traumatycznych przeżyć) w kwestiach dla nich wrażliwych.

Jeśli jesteś zainteresowana złożeniem wniosku do odpowiedniego projektu lub wdrożeniem jakichkolwiek działań w zakresie równości płci, możesz się z nami skontaktować i omówić dostępne opcje.

[1] Mamta Chandrashekhar, Prawa człowieka, kobiety i ich łamanie, Wydawnictwo Educreation, 2016 r.

[2] UNFPA Strategy and Framework for Action to Addressing GBV, 2011, s. 7.

[3] Vyas S, Watts C. How does economic empowerment affect women's risk of intimate partner violence in low- and middle-income countries? Systematyczny przegląd opublikowanych dowodów. Journal of International Development. 2009;21(5):577-602.

[4] http://www.isotita.gr/wp-content/uploads/2018/11